Ryczałt — prostszy
i często tańszy.
Ale nie zawsze.

Wersja rozszerzona pokazuje, dlaczego ryczałt nie odlicza kosztów (art. 12 ust. 2), jak wybiera się stawkę (PKWiU + art. 12), dlaczego są aż 3 progi składki zdrowotnej i kiedy wkraczamy w 12,5% zamiast 8,5%. Wszystko z verbatim cytatami z ustawy z 1998 r. (Dz.U. 2025 poz. 843).

Aktualne parametry:

Przychód /mies Stawka Chorobowa TAK Chorobowa NIE Zmień parametry →

§ 01 Trzy daniny na ryczałcie

ZUS, zdrowotna i ryczałt — trzy oddzielne mechaniki.

Ryczałt liczysz od przychodu (faktury sprzedaży), nie od dochodu. To fundamentalna różnica względem skali (KPiR/UoP). Nie odejmujesz kosztów. Za to płacisz tylko trzy daniny — i tylko jedna z nich (ryczałt) zależy od tego, jakie usługi świadczysz.

ZUS przedsiębiorcy

Składka stała

Nie zależy od przychodu — to ryczałtowa kwota od podstawy 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (5 652 zł w 2026). Tak samo w KPiR i ryczałcie.

Z chorobową: /mies

Składa się z emerytalnej (19,52%), rentowej (8%), wypadkowej (1,67%), FP+FS (2,45%) i opcjonalnie chorobowej (2,45%). Po 24 miesiącach działalności — pełny ZUS. Wcześniej dostępne warianty preferencyjne i Mały ZUS+ (w MVP kalkulatora nieuwzględnione).

Składka zdrowotna

Kwota z 3 progów

Inaczej niż w KPiR (gdzie 9% × dochód) — w ryczałcie składka zdrowotna jest stałą kwotą miesięczną, zależną od rocznego przychodu (art. 81 ust. 2c ustawy zdrowotnej).

Twoja stawka (P): /mies

P1 (≤ 60 000 zł rocznie) = 498,35 zł. P2 (60–300 tys.) = 830,58 zł. P3 (> 300 tys.) = 1 495,04 zł. Wzór: 9% × {60%, 100%, 180%} × PPWZUS Q4 poprzedniego roku (PPWZUS 2025 = 9 228,64 zł). 50% tej składki odlicza się od podstawy ryczałtu (art. 11 ust. 1a).

Ryczałt PIT

Stawka od przychodu

Twoja stawka () razy podstawa, gdzie podstawa = przychód minus ZUS minus 50% zdrowotnej. Brak kosztów, brak kwoty wolnej.

Miesięcznie: /mies

Wpłacasz co miesiąc do 20-tego (art. 21 ust. 1). Roczne rozliczenie — PIT-28 składany od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego (art. 21 ust. 2 pkt 2). To dłuższy termin niż PIT-36/37 — pozytyw ryczałtu.

Razem do zapłaty miesięcznie

= ZUS () + zdrowotna () + ryczałt ()

§ 02 Ryczałt vs KPiR

5 rzeczy, których ryczałt nie ma.

Ryczałt to nie alternatywna metoda liczenia tej samej rzeczy. To zupełnie inny system — z prostszą logiką, ale i licznymi wyłączeniami. Oto co tracisz wybierając ryczałt zamiast skali progresywnej (KPiR):

1. Koszty uzyskania przychodu

✅ KPiR: odliczasz koszty firmowe (auto, biuro, sprzęt, internet…)

❌ Ryczałt: pobiera się bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania (art. 12 ust. 2)

2. Kwota wolna od podatku (30 000 zł / KZP 3 600 zł)

✅ KPiR: art. 27 ust. 1 PIT — kwota wolna 30 tys., w PIT-36 odliczasz 3 600 zł

❌ Ryczałt: brak — art. 27 PIT dotyczy tylko skali (art. 27 ust. 1), nie ryczałtu (art. 12 ustawy o ryczałcie)

3. Wspólne rozliczenie z małżonkiem

✅ KPiR: PIT-36 — możliwe gdy małżonek też na skali

❌ Ryczałt: art. 12 ust. 6 dotyczy tylko najmu (art. 6 ust. 1a), nie DG

4. Ulga prorodzinna

✅ KPiR: art. 27f PIT — odliczasz w PIT-36

❌ Ryczałt: art. 27f dotyczy podatku wg art. 27 PIT (skali), nie ryczałtu

5. Ulga 4+ (PIT-0, art. 21 ust. 1 pkt 153 PIT)

✅ KPiR: pełne zwolnienie 85 528 zł rocznego przychodu

❌ Ryczałt: art. 10 ustawy wymienia stosowane zwolnienia — pkt 153 nie jest na liście

Art. 10 ustawy o ryczałcie — verbatim: „Zwolnienia od podatku dochodowego, o których mowa w art. 21 ust. 1 pkt 28a, 29, 29aa, 29b, 43, 46, 46c, 47a, 71a, 102a, 111, 114, 121, 121a, 122, 125, 125a, 129, 131a, 136, 137, 155 i 160 ustawy o podatku dochodowym, stosuje się odpowiednio do podatników opłacających ryczałt od przychodów ewidencjonowanych."

Pkt 153 (zwolnienie dla rodzin 4+) nie został wymieniony — ulga 4+ nie obejmuje przychodów na ryczałcie.

Co zyskujesz: prostą księgowość (tylko ewidencja przychodów, nie KPiR), niższe stawki dla niektórych branż (8,5% vs 12% skala), dłuższy termin rozliczenia (PIT-28 do 30 IV) i brak skomplikowanego liczenia dochodu i amortyzacji.

§ 03 Twój ryczałtowy 2026

Tabela miesiąc po miesiącu.

Dla stałego przychodu wszystkie miesiące wyglądają identycznie — ZUS, zdrowotna, ryczałt są stałe.

Miesiąc	Przychód	ZUS przeds.	Zdrowotna	Odliczenia	Podstawa	Ryczałt	Do kieszeni

Suma roczna

§ 04 9 stawek ryczałtu (art. 12 ustawy)

Jak wybrać właściwą stawkę?

Stawka zależy od PKWiU (Polska Klasyfikacja Wyrobów i Usług) — nie PKD, choć numeracja bywa podobna. Sprawdź charakter swojej działalności poniżej. W wątpliwych przypadkach (np. programista 12% vs analityk danych 15%) wystąp o interpretację indywidualną Dyrektora KIS lub przeszukaj bazę EUREKA Ministerstwa Finansów.

Stawka	Dla kogo	Przykłady PKWiU	Podstawa
17%	Wolne zawody — wąska lista z art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy	adwokat, notariusz, radca prawny, doradca podatkowy, biegły rewident, broker ubezpieczeniowy, tłumacz przysięgły, rzecznik patentowy	art. 12 ust. 1 pkt 1
15%	Pośrednictwo, doradztwo zarządcze, reklama, prawne i księgowe (jako firma)	46.1 (pośrednictwo), 70.22 (doradztwo zarządcze), dział 73 (reklama), dział 69 (kancelarie/biura rachunkowe), 74.3 (tłumaczenia)	art. 12 ust. 1 pkt 2
14%	Opieka zdrowotna jako firma, architektura/inżynieria, specjalistyczne projektowanie	dział 86 (kliniki, lekarze jako firmy — UWAGA: lekarz to NIE wolny zawód w ryczałcie), dział 71 (architekt, inżynier budownictwa), 74.1 (projektowanie)	art. 12 ust. 1 pkt 2a
12%	IT — programowanie, doradztwo, zarządzanie sieciami, instalowanie SW	ex 62.01.1 (programowanie), 62.02 (doradztwo IT), 62.03.1 (DevOps, sysadmin), 62.02.10.0 (doradztwo hardware), 62.09.20.0 (instalowanie SW)	art. 12 ust. 1 pkt 2b
10%	Kupno i sprzedaż nieruchomości na własny rachunek	68.10.1	art. 12 ust. 1 pkt 3
8,5% / 12,5%	Najem, zakwaterowanie, R&D, wynajem pojazdów — z progiem 100 000 zł rocznie	art. 6 ust. 1a (najem prywatny), dział 55 (hotele, airbnb), 68.20.1 (wynajem własnych nieruchomości), dział 72 (R&D), 77.x (wynajem pojazdów)	art. 12 ust. 1 pkt 4
8,5%	Płaska — działalność usługowa rezydualna („kosz"), edukacja, kultura, wytwarzanie z materiału powierzonego	kategoria rezydualna (copywriting, marketing, szkolenia, fotografia bez wyższej stawki), dział 85 (edukacja), dział 91 (biblioteki, archiwa, muzea)	art. 12 ust. 1 pkt 5
5,5%	Działalność wytwórcza, roboty budowlane, przewóz ładunków taborem >2 t	działy 41–43 (budownictwo), produkcja, transport ciężki	art. 12 ust. 1 pkt 6
3%	Gastronomia (bez alkoholu >1,5%), handel detaliczny, produkcja zwierzęca	działy 47 (handel), 56 (gastronomia bez napojów alkoholowych mocnych)	art. 12 ust. 1 pkt 7
2%	Sprzedaż przetworzonych produktów rolnych z własnej uprawy/hodowli	art. 6 ust. 1d	art. 12 ust. 1 pkt 8

Granice są często sporne. „Analityk danych" może być 15% (PKWiU 63.11.1 — przetwarzanie danych) lub 12% (jeśli buduje modele jako „oprogramowanie"). „Doradca biznesowy" 15% kontra ogólny „freelancer" 8,5%. „Dietetyk" 8,5% kontra 14% (jeśli kliniczny w PKWiU 86). W razie wątpliwości — wystąp o interpretację indywidualną Dyrektora KIS (bezpłatnie przez ePUAP, ~3 mies. oczekiwania). Stosowanie się do interpretacji chroni przed kwestionowaniem stawki przez US.

§ 05 Składka zdrowotna na ryczałcie

3 progi przychodu, 3 stałe kwoty.

W KPiR składka zdrowotna to 9% × dochód (zmienna). Na ryczałcie jest to stała kwota miesięczna, zależna od rocznego przychodu. Próg ustala się raz w roku (art. 81 ust. 2c ustawy zdrowotnej):

Próg 1 (≤ 60 000 zł)

498,35 zł/mies

9% × 60% × PPWZUS = 0,054 × 9 228,64 ≈ 498,35

Mali przedsiębiorcy, rozpoczynający, freelancerzy z niewielkim przychodem. Dla P×12 = 60 000 — jeszcze próg 1 (włącznie).

Próg 2 (60–300 tys.)

830,58 zł/mies

9% × 100% × PPWZUS = 0,09 × 9 228,64 ≈ 830,58

Najczęstszy przedział — większość freelancerów IT, doradców, marketerów.

Próg 3 (> 300 tys.)

1 495,04 zł/mies

9% × 180% × PPWZUS = 0,162 × 9 228,64 ≈ 1 495,04

Dochodowi specjaliści — programiści seniorzy, konsultanci. Powyżej 25 000 zł/mies przychodu.

PPWZUS Q4 2025 = 9 228,64 zł (przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, komunikat GUS z 22.01.2026). W kalkulatorze upraszczamy: zakładamy stały przychód przez 12 miesięcy, więc próg nie skacze w trakcie roku. W praktyce, gdy w ciągu roku przekroczysz próg — US może zażądać dopłaty zaległej składki w rocznym rozliczeniu.

50% składki zdrowotnej odlicza się od podstawy ryczałtu (art. 11 ust. 1a). To znaczy że płacisz pełną składkę, ale w obliczeniu ryczałtu odejmujesz 50% od przychodu. Druga połowa — jako koszt portfela.

§ 06 Verbatim z ustawy

Dla dociekliwych — cytaty z ustawy.

Cytaty bezpośrednio z ustawy z 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym (Dz.U. 2025 poz. 843, tekst ujednolicony z 12.06.2025). Każda asercja w silniku kalkulatora ma swoje źródło w jednej z poniższych norm.

Art. 12 ust. 2 — brak kosztów uzyskania: „Podatek zryczałtowany, o którym mowa w ust. 1, pobiera się bez pomniejszania przychodu o koszty uzyskania."

Art. 11 ust. 1 — odliczenie ZUS: „Podatnik uzyskujący przychody wymienione w art. 6 ust. 1, 1a i 1d, opłacający ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, może odliczyć od przychodów [...] wydatki określone w art. 26 ust. 1 pkt 2 [...] ustawy o podatku dochodowym [...]"

Art. 26 ust. 1 pkt 2 ustawy o PIT = składki na ubezpieczenie społeczne (emerytalna, rentowa, wypadkowa, FP+FS, chorobowa).

Art. 11 ust. 1a — odliczenie 50% zdrowotnej: „Przychody, o których mowa w art. 6 ust. 1, mogą być pomniejszone o 50% składek na ubezpieczenie zdrowotne zapłaconych w roku podatkowym [...] z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych [...]"

Art. 11 ust. 3 — proporcjonalność odliczeń: „Jeżeli podatnik uzyskuje przychody wymienione w art. 6 ust. 1, 1a lub 1d, w tym opodatkowane różnymi stawkami, i dokonuje odliczeń od tych przychodów, odliczeń tych dokonuje w takim stosunku, w jakim w roku podatkowym pozostają poszczególne przychody wymienione w art. 6 ust. 1, 1a lub 1d, w tym opodatkowane różnymi stawkami, w ogólnej kwocie przychodów."

Stąd w 8,5%/12,5% odliczenia (ZUS + 50% zdrowotnej) dzielimy proporcjonalnie do udziału slice'u 8,5% i slice'u 12,5% w miesięcznym przychodzie.

Art. 12 ust. 1 pkt 4 — próg 100 000 zł: „8,5% przychodów do kwoty 100 000 zł oraz 12,5% przychodów od nadwyżki ponad kwotę 100 000 zł z tytułu: [najem, zakwaterowanie, wynajem nieruchomości, R&D, wynajem pojazdów, pomoc społeczna z zakwaterowaniem]"

Próg dotyczy przychodów gross (przed odliczeniami), nie podstawy. Tracker liczony narastająco od początku roku.

Art. 12 ust. 6 — brak wspólnego dla DG: „Zasada [wspólnego rozliczenia] ma również zastosowanie do małżonków [...] osiągających przychody, o których mowa w art. 6 ust. 1a"

Art. 6 ust. 1a = najem prywatny. Pozarolnicza działalność gospodarcza nie jest wymieniona — wspólne rozliczenie na ryczałcie nie dotyczy DG.

Art. 21 ust. 1 — zaliczki miesięczne: „Podatnicy są obowiązani za każdy miesiąc obliczać ryczałt od przychodów ewidencjonowanych i wpłacać go na rachunek urzędu skarbowego w terminie do dnia 20 następnego miesiąca, a za miesiąc grudzień — w terminie do dnia 20 stycznia następnego roku podatkowego."

Art. 21 ust. 2 pkt 2 — PIT-28: „zeznanie [...] w terminie od dnia 15 lutego do dnia 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym; zeznanie złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone w dniu 15 lutego roku następującego po roku podatkowym."

Gotowe — wracaj do kalkulatora

Zmień parametry, zobacz jak liczby reagują w czasie rzeczywistym.

Wszystkie wartości w tej wersji rozszerzonej są policzone dla Twojego scenariusza — zmiana w kalkulatorze natychmiast aktualizuje też tę stronę.

Wróć do kalkulatora

Ryczałt — prostszy i często tańszy. Ale nie zawsze.