Ryczałt płaci się od przychodu, nie od dochodu — bez odliczania kosztów. Jedna stawka z 9 dostępnych (2–17%) i prosty rachunek: przychód minus ZUS, minus 50% zdrowotnej, minus stawka × podstawa. Brak ulgi 4+, brak wspólnego z małżonkiem, brak kwoty wolnej — za to PIT-28 do 30 kwietnia i mniej księgowości.
Ustawa o ryczałcie wymienia 9 stawek (od 2% do 17%) zależnie od rodzaju działalności (PKWiU). Skorzystaj z asystenta poniżej — albo wybierz ręcznie z kafelków. W wątpliwych przypadkach rozważ interpretację indywidualną Dyrektora KIS.
Wpisz swój kod PKWiU/PKD albo wyszukaj zawód — znajdziemy stawkę. Kliknij, żeby otworzyć ↓ Wybierz jedną z 3 metod poniżej. Po wskazaniu wyniku stawka zostanie ustawiona automatycznie.
62.01.1) lub działu (np. dział 86).
Spróbuj wpisać krótszy fragment (np. 62 zamiast pełnego 62.01.11.0), użyj zakładki „Wyszukaj zawód",
albo w przyszłej wersji asystent AI dobierze stawkę z opisu Twojej działalności.
Dzięki UoP nie musisz płacić składek społecznych ZUS z JDG (art. 9 ust. 1a ustawy o sus) — w ryczałcie to czysta oszczędność (~23 tys. zł rocznie). Poniżej porównanie scenariuszy:
To rozbicie pokazuje wpływ UoP na samą JDG (ryczałt nie korzysta z kwoty wolnej ani ulg PIT, więc lista jest krótsza niż w KPiR).
| Oszczędność na ZUS społecznym (art. 9 ust. 1a sus): | + |
| Zmiana ryczałtu (mniej odliczeń ZUS od podstawy): | |
| Zmiana zdrowotnej: | |
| Bilans dla samej JDG: |
Niewymierzone w tej tabeli: utrata wspólnego rozliczenia z małżonkiem (art. 6 ust. 8 PIT) może oznaczać dodatkową stratę kilka–kilkanaście tys. zł rocznie, jeśli małżonek zarabia znacznie mniej. W kalkulatorze KPiR wspólne rozliczenie nadal działa.
ZUS i zdrowotna są stałe przez 12 miesięcy. Ryczałt liczony co miesiąc od podstawy (przychód minus ZUS minus 50% zdrowotnej). Z progiem 100 000 zł: do tej kwoty 8,5%, niebieski oznacza miesiąc, w którym wpadasz w wyższą stawkę 12,5%.
| Miesiąc | Przychód | ZUS przeds. | Zdrowotna | Odliczenia | Podstawa | Ryczałt | Do kieszeni |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ⚠ | |||||||
| Suma roczna | |||||||
| Korekta po PIT-28 (do 30 kwietnia): | |||||||
W ryczałcie nie ma „kosztu pracodawcy" ani „dochodu" — wszystko liczone od przychodu. Trzy daniny (ZUS, zdrowotna, ryczałt) i jeden wynik: ile zostaje na rękę.
Z perspektywy przychodu — ile procent idzie gdzie.
Dlaczego brak drugiej kolumny? W ryczałcie nie ma wspólnego rozliczenia z małżonkiem (art. 12 ust. 6 ustawy o ryczałcie dotyczy tylko najmu — art. 6 ust. 1a, nie pozarolniczej działalności). Nie ma też ulgi 4+ (art. 10 ustawy nie wymienia pkt 153 PIT) ani ulgi prorodzinnej. Stąd jeden wskaźnik — bez korekt po PIT-28.
Wersja rozszerzona: 3 daniny ryczałtu, jak wybrać stawkę PKWiU, mechanika progu 100 000 zł, 3 progi zdrowotnej oraz dlaczego ryczałt nie ma kosztów (art. 12 ust. 2).
Otwórz wersję rozszerzonąNajczęstsze pytania
Pytania, które najczęściej padają przy wyborze ryczałtu jako formy opodatkowania JDG. Każda odpowiedź odsyła do kalkulatora albo artykułu z szczegółami.
Stawka zależy od PKWiU, nie od nazwy zawodu. Najczęstsze:
Pełna mapa 9 stawek w artykule Ryczałt 2026 — jak wybrać stawkę. Dla nieoczywistych przypadków warto wystąpić o WIS (Wiążącą Informację Stawkową).
Nie w trakcie roku. Wybór formy obowiązuje na cały rok podatkowy. Zmianę można zgłosić tylko do 20 lutego każdego roku — wtedy obowiązuje od stycznia tego roku.
Pierwszy rok działalności: wybierasz formę w zgłoszeniu CEIDG. Domyślnie skala (KPiR). Wybór ryczałtu wymaga aktywnego zaznaczenia.
Zmiana zakresu PKWiU: jeśli rozszerzasz lub zawężasz działalność i nowe usługi mają inną stawkę — zmiana stawki dla nowych usług jest automatyczna od momentu zgłoszenia w CEIDG.
Wynika to z art. 12 ust. 6 ustawy o ryczałcie: „Podatnicy opodatkowani na zasadach określonych w niniejszej ustawie nie mogą skorzystać z prawa do wspólnego opodatkowania małżonków (...)".
Krytyczna konsekwencja: wyłączenie dotyczy obojga małżonków, nawet jeśli drugi małżonek ma dochody z UoP. Jeśli Ty jesteś na ryczałcie, a Twój małżonek zarabia z UoP — oboje rozliczacie się indywidualnie. Stąd kalkulator pokazuje warning-box „Utrata wspólnego rozliczenia" gdy włączysz tryb zbiegu UoP + JDG-Ryczałt.
Dla par z dużą dysproporcją dochodów (jedno wysoko, drugie na urlopie wychowawczym) ta strata może wynosić 4 000–10 000 zł rocznego zwrotu. Warto policzyć obie opcje (ryczałt vs skala) przed decyzją.
Sytuacje, w których KPiR (skala lub liniowy) wychodzi lepiej:
Porównaj na liczbach w kalkulatorze KPiR i kalkulatorze ryczałtu przy tym samym przychodzie.
Ryczałt jest całkowicie wykluczony (art. 8 ust. 1 pkt 6 ustawy o ryczałcie), jeśli w bieżącym lub poprzednim roku świadczyłeś dla tego pracodawcy pracę na umowie o pracę obejmującą tożsame czynności. Wykluczenie dotyczy całego roku — nie da się „od pewnego momentu" przejść na ryczałt.
Konsekwencja: jeśli przeszedłeś z UoP na B2B u tego samego pracodawcy, zostaje Ci skala (12/32 %) lub liniowy (19 %). Dodatkowo ZUS preferencyjny też nie przysługuje (art. 18a ust. 2 sus). Czyli pełny ZUS + skala/liniowy od pierwszego miesiąca.
Obejście: minimum jeden pełny rok karencji bez pracy dla tego podmiotu (zwykle u innego klienta), albo realna zmiana zakresu czynności. Granica „tożsamości czynności" bywa interpretacyjna — przy nieoczywistych przypadkach skonsultuj się z doradcą podatkowym. Kalkulator pokazuje warning-box „Zakaz ryczałtu" jeśli zaznaczysz toggle „byłem pracownikiem tego klienta".
Klasyk: programista, który częściowo pisze kod (12 %) i częściowo tworzy dokumentację / content (8,5 %). Albo grafik, który robi projekty (14 %) i kampanie reklamowe (15 %).
Reguła: w ewidencji przychodów rozdzielasz kwoty wg PKWiU i każdą część opodatkowujesz osobną stawką. W ewidencji przy każdej fakturze wpisujesz odpowiednią stawkę. W PIT-28 sumujesz osobno per stawka.
Ograniczenie naszego kalkulatora: obecnie zakłada jedną stawkę dla całego przychodu. Dla działalności mieszanej trzeba liczyć dwa razy (po osobnym przychodzie na każdą stawkę) i zsumować ręcznie. Funkcja „mieszane stawki" w planie na kolejną wersję.
Składka zdrowotna w ryczałcie jest ryczałtowa (stała), liczona od progowanej podstawy zależnej od rocznego przychodu:
Wzór: 9 % × {60 %, 100 %, 180 %} × 9 228,64 zł (PPWZUS 2026, art. 81 ust. 2c ustawy o świadczeniach). Próg liczy się kumulacyjnie w trakcie roku — po przekroczeniu kolejnego progu od kolejnego miesiąca płacisz wyższą kwotę.
50 % zdrowotnej obniża podstawę naliczenia ryczałtu (art. 11 ust. 1a). Kalkulator stosuje to automatycznie. Pełne wyjaśnienie z porównaniem do KPiR — w artykule Składka zdrowotna na JDG 2026.
ZUS: z UoP o brutto ≥ minimalne wynagrodzenie (4 806 zł w 2026), z JDG nie płacisz ZUS-u społecznego (art. 9 ust. 1a sus). Składka zdrowotna jednak płacona z każdego tytułu (art. 82 ust. 1 ustawy o świadczeniach).
Wspólne rozliczenie: wyłączone całkowicie dla obojga małżonków (art. 12 ust. 6 ryczałtu). Kalkulator pokazuje warning „Utrata wspólnego rozliczenia".
PIT: składasz dwie deklaracje — PIT-37 (dla UoP, jeśli nie masz innych źródeł skali) i PIT-28 (dla JDG ryczałtu) do 30 kwietnia. Ulga prorodzinna z PIT-37 nadal przysługuje (z UoP), ale od ryczałtu już nie. Kalkulator pokazuje pełny bilans w sekcji „UoP + JDG razem".