Umowa o pracę vs B2B w 2026 — który netto jest wyższy?

Krótka odpowiedź: do około 8 000 zł brutto miesięcznie UoP wygrywa lub remisuje. Powyżej — B2B na zasadach ogólnych szybko odjeżdża, a ryczałt 8,5 % wyprzedza UoP nawet wcześniej. Tyle że samo netto to mniej niż połowa decyzji. Niżej rozkładam dlaczego.

§ 01 Co dokładnie porównujemy

„Netto" dla UoP i „do kieszeni" dla B2B to różne rzeczy liczone od różnych podstaw. Zanim porównamy liczby, trzeba mieć równe miary.

Po stronie umowy o pracę zwykle bierzemy:

• Brutto — kwota z umowy.
• Netto miesięczne na konto — po potrąceniu ZUS-u pracowniczego (~13,71 % brutto), składki zdrowotnej (9 % od podstawy po ZUS) oraz zaliczki na PIT (12 % w I progu, 32 % od nadwyżki ponad 120 000 zł rocznie).
• Opcjonalnie: roczny zwrot z PIT-37 (kwota wolna nie skonsumowana przez PIT-2, wspólne rozliczenie, ulga prorodzinna).

Po stronie B2B (JDG):

• Przychód — kwota z faktur wystawionych klientowi.
• Koszty firmowe — księgowa, telefon, sprzęt, ewentualnie auto. Jeśli liczymy „uczciwie", zazwyczaj 300–1 500 zł / mies dla pojedynczego specjalisty IT pracującego zdalnie.
• ZUS przedsiębiorcy — w 2026 r. dla pełnego ZUS bez ulg ok. 1 770 zł / mies (społeczny + Fundusz Pracy + chorobowe opcjonalnie). Dla nowej firmy: pierwsze 6 miesięcy Ulga na start (zerowy ZUS, tylko zdrowotna), potem 24 miesiące ZUS preferencyjny (~ 442 zł).
• Składka zdrowotna — w KPiR liniowe 4,9 % od dochodu rocznego (min. 9 % × płaca min, czyli ~ 433 zł / mies); na ryczałcie — jeden z trzech progów wg. rocznego przychodu (P1 / P2 / P3).
• PIT — na KPiR skala (12/32 %) albo liniowy 19 %; na ryczałcie stała stawka 2–17 % od przychodu pomniejszonego o ZUS i 50 % zdrowotnej.
• Do kieszeni — to, co zostaje po wszystkich tych pozycjach.

Żeby porównanie miało sens, trzeba zatem ustawić jedną oś — albo „za jaką pracę dostaję X zł brutto na UoP i Y zł netto z faktury B2B u tego samego klienta", albo „klient i tak płaci 12 000 zł — czy lepiej dostać je na UoP czy na fakturze".

§ 02 Punkt zwrotny opłacalności

Najbardziej praktyczna miara: koszt pracodawcy. Pracodawca, który dziś płaci Ci np. 10 000 zł brutto na UoP, ponosi koszt rzędu 12 050 zł / mies (brutto + jego ZUS-y). Gdy przechodzisz na B2B z tym samym klientem, naturalna stawka faktury to właśnie ten koszt całkowity — bo to są pieniądze, które klient i tak musi wydać na Twoją pracę.

Wpisz to w nasz kalkulator UoP i porównaj z B2B-KPiR przy tej samej kwocie przychodu. Wynik zależy od ulg i ZUS, ale orientacyjnie:

Wartości orientacyjne, bez kosztów firmowych, bez ulg, dla pełnego ZUS. Realne liczby sprawdź w kalkulatorze — różnice 200–500 zł / mies wynikają z drobnych parametrów (PIT-2, KUP, chorobowe).

§ 03 Co tracisz, przechodząc z UoP na B2B

Wyższe „do kieszeni" w B2B nie jest darmowe. Idziesz na nie świadomie wymieniając pewne rzeczy, które na UoP miałeś „w cenie". Lista nie jest ani straszna, ani błaha — po prostu warto ją widzieć przed decyzją.

1. Płatny urlop

UoP: 20 lub 26 dni rocznie płatnych. Przeciętnie ~ 2 tygodnie nieobecności / rok z zachowaniem 100 % wynagrodzenia.

B2B: zero. Każdy dzień bez faktury = brak przychodu. W praktyce w stawce B2B trzeba sobie ten urlop „doliczyć": jeśli planujesz 4 tygodnie wolnego, średnio rzecz biorąc fakturujesz przez 48/52 tygodni, więc realna stawka godzinowa musi być o ~ 8 % wyższa, żeby wyjść na to samo.

2. Płatne L4 i chorobowe

UoP: pierwsze 33 dni choroby w roku pracodawca, potem ZUS. Standard 80 % wynagrodzenia.

B2B: tylko jeśli opłacasz dobrowolne chorobowe ZUS (na podstawie art. 11 ust. 2 sus). Składka miesięczna ~ 100 zł, wypłata po 90 dniach ciągłej opłaty. Dla osób ze stabilnym zdrowiem często rezygnacja jest opłacalna; dla rodziców małych dzieci raczej nie.

3. ZUS macierzyński i opieka nad dzieckiem

UoP: pełna ochrona — 20 tygodni urlopu macierzyńskiego + 32 tygodnie rodzicielskiego z świadczeniem z ZUS (50–80 % wynagrodzenia, w zależności od trybu).

B2B: identyczne świadczenia, ale liczone od podstawy ZUS. Jeśli płacisz ZUS preferencyjny (~ 1 442 zł podstawy), zasiłek macierzyński wyjdzie poniżej 1 200 zł / mies — drastycznie mniej niż na UoP. Wniosek: planując dziecko, na rok przed urlopem warto zwiększyć podstawę ZUS do pełnej (lub wyższej, do 250 % przeciętnej) i opłacić chorobowe.

4. Stabilność wobec banku (kredyt hipoteczny)

UoP: 3 miesięczne wypłaty + zaświadczenie o zatrudnieniu — przy umowie na czas nieokreślony bank zwykle nie pyta dalej.

B2B: większość banków wymaga 12–24 miesięcy ciągłej działalności, zaświadczeń z ZUS i US o braku zaległości, czasem księgi przychodów i rozchodów. Kalkulacja zdolności kredytowej z dochodu B2B bywa niższa niż z brutto UoP — banki dyskontują „ryzyko samozatrudnienia".

5. Składka emerytalna

UoP: 19,52 % od pełnej podstawy (do cap 30-krotności, czyli 282 600 zł rocznie w 2026 r.). Im wyższe brutto, tym wyższy kapitał na koncie ZUS. Sprawdź w naszym kalkulatorze emerytury, jaki to jest realny przyrost emerytury miesięcznej.

B2B: składka emerytalna od podstawy ZUS (4 686,86 zł w 2026, plus ewentualnie wyższa wybrana). Niezależnie od tego, czy fakturujesz 8 000 czy 80 000 — emerytalna jest taka sama, chyba że dobrowolnie zadeklarujesz wyższą. Po 30 latach kariery różnica w emeryturze może być rzędu 50–70 %.

§ 04 Trzy furtki zmniejszające ZUS na B2B

Pełny ZUS przedsiębiorcy w 2026 r. to ok. 21 240 zł rocznie (1 770 zł / mies × 12). Dla początkujących i niskich obrotów to zwykle wartość zaporowa. Ustawodawca przewidział trzy mechanizmy obniżenia tej kwoty — używaj ich w kolejności.

Ulga na start (6 miesięcy)

Dla osób zakładających pierwszą działalność (albo wracających po 60-miesięcznej przerwie). Przez 6 miesięcy zero ZUS społecznego — opłacasz wyłącznie składkę zdrowotną. Podstawa prawna: art. 18 ustawy Prawo przedsiębiorców.

Pułapka: zerowy ZUS oznacza zerowy kapitał emerytalny i brak prawa do zasiłku chorobowego przez ten okres. Dla osób planujących krótkookresowo (np. 6-miesięczne wdrożenie projektu) to win-win; dla zakładających firmę „na lata" warto rozważyć dobrowolne opłacenie ZUS preferencyjnego od razu.

ZUS preferencyjny (24 miesiące)

Po uldze na start: składki ZUS od podstawy 30 % minimalnego wynagrodzenia (w 2026: ok. 1 442 zł × stawki = ~ 442 zł / mies). Czyli 4 razy taniej niż pełny ZUS. Łącznie z ulgą na start: 30 miesięcy obniżonego ZUS-u.

Mały ZUS Plus (do 36 miesięcy w cyklu 60-miesięcznym)

Dla działających firm z przychodem rocznym do 120 000 zł (próg na 2026; weryfikuj corocznie). Podstawa ZUS jest liczona proporcjonalnie do dochodu, nie od minimum. Idealne dla freelancerów z nieregularnym przychodem. Z prawnego punktu widzenia nieprzysługuje jeśli świadczysz usługi byłemu pracodawcy z UoP w ciągu ostatnich 2 lat (zob. art. 18c sus).

§ 05 Jeden z najgorszych scenariuszy: B2B od byłego pracodawcy

Klasyk: pracodawca proponuje „przejdź na B2B, dostaniesz wyższą stawkę". Brzmi atrakcyjnie, ale dwa przepisy mogą zniszczyć kalkulację:

Ryczałt — zakaz całkowity

Art. 8 ust. 1 pkt 6 ustawy o ryczałcie: nie możesz wybrać ryczałtu, jeśli wykonujesz usługi na rzecz byłego (lub aktualnego) pracodawcy, dla którego pracowałeś w tym samym lub poprzednim roku na umowie o pracę — w zakresie tych samych czynności.

„Opodatkowania ryczałtem (...) nie stosuje się do podatników (...) którzy w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (...) świadczą usługi na rzecz byłego lub obecnego pracodawcy, jeżeli te usługi są tożsame z czynnościami, które podatnik (...) wykonywał na rzecz tego samego pracodawcy w roku podatkowym lub w roku poprzedzającym (...)."

art. 8 ust. 1 pkt 6 ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym

Skutek: zostaje Ci tylko skala lub liniowy — czyli z 8,5 % ryczałtu robi się 12/32 % skali albo 19 % liniowego. Różnica w stawce: rząd 10–15 punktów procentowych w PIT. Przy 18 000 zł / mies to ok. 2 200 zł / mies mniejszego netto.

ZUS preferencyjny — także wykluczony

Analogicznie, art. 18a ust. 2 sus wyklucza obniżoną podstawę ZUS, jeśli w 2 ostatnich latach świadczyłeś pracę na rzecz tego samego podmiotu (na umowie o pracę). Czyli przechodząc z UoP na B2B u tego samego pracodawcy: pełny ZUS od pierwszego miesiąca.

§ 06 Konkretny przykład: 18 000 zł / mies kosztu pracodawcy

Załóżmy: jesteś programistą, klient dysponuje budżetem 18 000 zł / mies (to jego całkowity koszt zatrudnienia Ciebie). Co zostaje w kieszeni w trzech wariantach?

Wariant A — UoP 15 000 zł brutto

Brutto 15 000 zł + ZUS pracodawcy (~ 3 060 zł) = koszt 18 060 zł. Po stronie pracownika:

• ZUS pracownika: ~ 2 057 zł
• Składka zdrowotna: ~ 1 165 zł
• Zaliczka PIT (po KUP, KZP): ~ 1 380 zł
• Netto na konto: ~ 10 400 zł / mies

Z tego: 26 dni urlopu, L4 płatne, ZUS od pełnej podstawy (= przyrost kapitału emerytalnego ok. 35 000 zł / rok), zdolność kredytowa wysoka. Praktyka: większość banków przyzna kredyt 600–700 tys. zł hipoteki dla pary z dwoma takimi pensjami.

Wariant B — B2B-KPiR skala, faktura 18 000 zł

Przy założeniu 0 zł kosztów firmowych, pełny ZUS:

• Przychód: 18 000 zł / mies = 216 000 zł / rok
• ZUS społeczny: ~ 1 770 zł / mies × 12 = ~ 21 240 zł
• Zdrowotna (4,9 % od dochodu): ~ 9 700 zł / rok
• PIT skala (12 % do 120 k, 32 % powyżej): ~ 38 000 zł / rok
• Do kieszeni: ~ 12 250 zł / mies (po zaliczkach), rocznie ~ 147 000 zł netto.

O ~ 1 850 zł / mies więcej niż UoP. Ale: bez urlopu, bez L4 (chyba że płacisz chorobowe), z pełnym ryzykiem klienta, z ZUS-em emerytalnym od minimalnej podstawy → mniej emerytury.

Wariant C — B2B-Ryczałt 12 % dla programisty (PKWiU 62.01), faktura 18 000 zł (zakładając brak zakazu pracodawcy)

• Przychód: 216 000 zł / rok
• ZUS społeczny: ~ 21 240 zł
• Zdrowotna P2 (60–300 k przychód): 830,58 zł × 12 = 9 967 zł
• Ryczałt (12 % od przychodu po odliczeniu ZUS i 0,5 × zdrowotnej): ~ 22 800 zł
• Do kieszeni: ~ 13 500 zł / mies, rocznie ~ 162 000 zł netto.

Tu różnica robi się duża — 3 100 zł / mies więcej niż UoP. Ale uwaga: ryczałt wyklucza wspólne rozliczenie małżonków (art. 12 ust. 6) i nie ma ulgi prorodzinnej (art. 10). Dla pary z dziećmi te dwie pozycje na UoP mogą rocznie dać 3 000–8 000 zł zwrotu z PIT — to waży się z saldem.

Dla działalności na stawce 8,5 % (copywriter, szkoleniowiec, wynajem do 100 tys.) różnica byłaby jeszcze większa — ok. 14 050 zł / mies do kieszeni, ale taki PKWiU dotyczy zupełnie innego zawodu niż programista. Stawka „magiczna 8,5 %" znikła dla IT po Polskim Ładzie 2022 r.

§ 07 Kiedy UoP wygrywa „bez konkurencji"

Praktyczna lista sytuacji, w których pozostanie na UoP to nie kompromis, tylko świadoma decyzja:

• Brutto poniżej 6 000 zł / mies — B2B nie wystarcza nawet na pełny ZUS + podstawowe koszty firmy.
• Planujesz dziecko w ciągu 2 lat — zasiłek macierzyński z UoP zwykle wyższy o 1 000–2 500 zł / mies przez 12 miesięcy = 12 000–30 000 zł różnicy.
• Planujesz kredyt hipoteczny w ciągu 12 miesięcy — pierwsze faktury bez „stażu" są dla banku zerowe.
• Pracodawca = potencjalny klient na B2B — bez minimum roku karencji, zwykle tracisz dostęp do ryczałtu i ZUS preferencyjnego (zob. § 05).
• Trudno Ci powiedzieć ile godzin tygodniowo realnie pracujesz — UoP rozkłada urlop, święta i chorobę „w cenie"; B2B wymaga samodzielnej dyscypliny w wycenie.
• Korzystasz z ulgi prorodzinnej i/lub wspólnego rozliczenia — szczególnie przy wyborze ryczałtu te dwie pozycje znikają i czasem to wystarczy, żeby przewrócić cały bilans.

§ 08 Algorytm decyzji (uproszczony)

1. Policz koszt pracodawcy dla swojej obecnej UoP — to jest realna stawka B2B w przeliczeniu na miesiąc.
2. Sprawdź zakaz pracodawca (§ 05) — czy planujesz nadal pracować dla tej samej firmy. Jeśli tak: ryczałt odpada, ZUS preferencyjny odpada — wpisz to do kalkulatora i porównaj.
3. Sprawdź sytuację rodzinną — dziecko / kredyt / chorobowe — i wyceń, ile by Cię kosztowały braki świadczeń (zob. § 03).
4. Porównaj 3 warianty w kalkulatorach: UoP, B2B-KPiR, B2B-Ryczałt przy tej samej kwocie miesięcznej.
5. Odejmij koszt świadczeń — 26 dni urlopu (~ 8 %) i ewentualny zasiłek macierzyński/chorobowy (~ 5–15 % w zależności od planów) od strony B2B.
6. Jeśli po tych korektach B2B nadal wygrywa o > 1 500 zł / mies — najczęściej opłaca się. Jeśli wygrywa o 200–500 zł / mies — granica decyzji jest tak cienka, że komfort (urlop, L4, bank, kredyt) zwykle przeważa na rzecz UoP.

§ 09 Najczęstsze błędy w porównaniu

1. Porównywanie „netto UoP" do „przychodu B2B" zamiast do „do kieszeni B2B"

Klasyk. „Wystawię fakturę na 15 000 zł, czyli mam 15 000 netto". Nie. Z 15 000 zł przychodu na B2B-KPiR z pełnym ZUS i bez ulg zostaje ~ 10 500 zł / mies. Porównuj do kieszeni z netto na konto, a nie z brutto.

2. Pominięcie zwrotu PIT z UoP

Jeśli korzystasz z wspólnego rozliczenia, ulgi prorodzinnej, ulgi 4+, lub Twoje PIT-2 nie konsumuje pełnej KZP — w PIT-37 dostajesz zwrot. Dla pary z dwojgiem dzieci średnio ok. 4 000–6 000 zł / rok. Ten zwrot trzeba doliczyć po stronie UoP, bo na B2B w skali jest analogicznie (PIT-36), ale na ryczałcie znika kompletnie.

3. Założenie, że „pierwsze 24 miesiące ZUS preferencyjny" zawsze działa

Zob. § 05. Jeśli klient = pracodawca z ostatnich 2 lat — preferencyjny nie przysługuje.

4. Pominięcie kosztów obsługi (księgowa, oprogramowanie, telefon)

Realne ~ 200–500 zł / mies tylko za księgową (zależnie od pakietu). To 2 400–6 000 zł / rok, które w UoP-ie są zerem, a w B2B trzeba doliczyć (choć są kosztem PIT-u, więc efektywnie kosztują 70–88 % tej wartości).

§ 10 Krótkie podsumowanie

• Do 6 000 zł / mies brutto: UoP. Z reguły bez dyskusji.
• 6 000–12 000 zł: blisko remisu. UoP wygrywa świadczeniami (urlop, ZUS emerytalny), B2B liniowy lub ryczałt ~ 200–500 zł / mies wyżej netto.
• 12 000–20 000 zł: B2B-KPiR skala wyraźnie wyprzedza UoP (~ 1 000–2 000 zł / mies), ryczałt 8,5 % jeszcze bardziej. Decyzja: jakie świadczenia jesteś gotów wymienić.
• Powyżej 20 000 zł: B2B prawie zawsze opłaca się finansowo. Główne pytania to: ZUS-cap (po jego przekroczeniu różnica się zmniejsza), wybór formy (skala vs liniowy vs ryczałt), i czy wykluczenia (pracodawca, wspólne rozliczenie) nie przewracają kalkulacji.

Liczby indywidualnie. Nie ma stawki magicznej. Wpisz swoje brutto / przychód do trzech kalkulatorów na podatki.io i porównaj z otwartymi oczami — wraz ze wszystkimi pozycjami, nie tylko z „netto na konto".

Artykuł ma charakter informacyjny. Nie stanowi indywidualnej porady podatkowej. Każda decyzja o zmianie formy zatrudnienia powinna być poprzedzona analizą Twojej sytuacji z księgową lub doradcą podatkowym. Zob. O projekcie § 07.